Кыскача мәгълүмат
Беларусь кош ите җитештерүдә төбәк лидеры булып тора. Беларусь Республикасының Милли статистика комитеты мәгълүматлары буенча, 2026 елның гыйнварына илдә 54,5 миллион кош-корт исәпләнә, кош ите гомуми ит сатуның 41,6% тәшкил итә, бу 2024 елдагы 40,5% тан артык. Илнең кошчылык белән шөгыльләнүче 38 авыл хуҗалыгы оешмасының 20се бройлер ите җитештерүгә махсуслаша, алар ел саен бергәләп 693,000 тонна кош ите җитештерә.
Бу мәкалә Беларусиядәге коммерция бройлер азык заводының сатып алу процессын документлаштыра, ул үзенең гранула линиясен боҗралы штамплы гранула тегермәне белән яңартырга омтыла. Бу очрак заводның боҗралы штамплы тишекләр ясау технологиясен ничек бәяләвен, тәэмин итүчеләрнең җитештерү өлгергәнлеген ничек бәяләвен һәм, ниһаять, Liyang Hongyang Feed Machinery Co., Ltd. белән партнерлык аша бройлер азык гранулаларының тотрыклы сыйфатына ничек ирешүен тикшерә.
1. Беларусия кош-корт азыгы ландшафты: ни өчен боҗра штампларының сыйфаты мөһим
Беларусия кошчылык секторы сәнәгать масштабында эшли. Президент Александр Лукашенко, 2024 елның ахырында Солигорскида узган милли кошчылык сәнәгатен үстерү конференциясендә чыгыш ясап, илдә кош ите җитештерү эчке ихтыяҗдан якынча 60% ка артып китүен, бройлер ите сату күләменең 8,5% табыш маржасына ирешүен билгеләп үтте. Бу артык сумма Беларусьны Евразия икътисади берлеге (ЕАЭБ) кысаларында чиста экспортер итеп куя, ләкин бу шулай ук азык заводларының бәягә конкурентлы җитештерүне саклап калу өчен даими басымга дучар булуын аңлата.
Азык бройлер җитештерү чыгымнарының 50–60% ын тәшкил итә. Ел саен 100 000 тонна бройлер азыгы җитештерә торган завод өчен, хәтта гранулаларның чыдамлылыгын 1% ка яхшырту да - вак азык калдыкларын һәм азык әрәм итүне киметү - җитештерү елында чимал чыгымнарын алты санлы санга экономияләргә мөмкинлек бирә ала.
Боҗралы штамп бу тигезләмәнең үзәге булып тора. Ул гранула тыгызлыгын, ныклыгын, җитештерүчәнлеген һәм энергия куллануын билгели торган кулланылыш компоненты. Тишек диаметрлары туры килмәгән, эчке өслекләре тупас яки катылык бүленеше тигез булмаган начар җитештерелгән боҗралы штамп ташу вакытында ватыла торган гранулалар барлыкка китерә, артык вак кисәкләр барлыкка китерә һәм гранула тегермәне моторын ныграк эшләргә мәҗбүр итә - болар барысы да табышлылыкны киметә.
Монда тасвирланган Беларусия тегермәне өчен, югары төгәллекле боҗралы гранула тегермәненә инвестицияләр кертү карары өч эксплуатация чынбарлыгы белән бәйле:
1. Ун елдан артык элек урнаштырылган гамәлдәге гранулалау линиясе бройлер составларында 86–89% PDI күрсәткечләрен бирде — бу тегермәннең интеграцияләнгән бройлер операцияләре таләп иткән 92% чигеннән түбәнрәк.
2. Матрицаны алыштыру ешлыгы һәр 800–1000 эш сәгатеннән һәр 500–600 сәгатькә кадәр арткан, бу материалның һәм тишек өслегенең оптималь булмаган эшкәртүеннән тизрәк тузуын күрсәтә.
3. Тузган штампларда ышкылуга каршылык арту сәбәпле, энергия куллану 48 кВт/т га кадәр арткан.
2. Сатып алу процессы: Боҗралы штамплар җитештерү өлгергәнлеген бәяләү
Фабриканың җитештерү директоры, баш инженер һәм сатып алу менеджерыннан торган җитәкчелек төркеме, тәэмин итүчеләргә мөрәҗәгать итәр алдыннан структуралаштырылган бәяләү системасын булдырды.
2.1 Техник бәяләү критерийлары
Команда тәэмин итүчеләрне бәяләү өчен биш категория билгеләде:
| Категория | Авырлык | Төп күрсәткечләр |
|—|—|—|
| Тишек ясау технологиясе | 30% | Бораулау ысулы, өслекнең консистенциясе, тишек турылыгы |
| Материал һәм җылылык белән эшкәртү | 25% | Корыч маркасы, катылык бер төрлелеге, вакуумда сүндерү мөмкинлеге |
| Үзгәртү мөмкинлеге | 20% | Кысылу коэффициенты дизайны, җирле чимал өчен тишек үрнәген оптимальләштерү |
| Сертификацияләү һәм документлаштыру | 15% | ЕАЭС таләпләренә туры килү, материалларны сынау отчетлары, катылык карталары |
| Сатудан соңгы ярдәм | 10% | Инженер җибәрү, запас частьләр булу, дистанцион техник ярдәм |
2.2 Тишек ясау технологиясе мәсьәләсе
Тегермән һәр тәэмин итүчегә биргән иң мөһим техник сорау: "Тишекләрне ничек бораулатасың?"
Бу гади сорау түгел. Уртача һәм зур гранула тегермәне өчен боҗралы штампта 3000–5000 аерым тишек бар, аларның һәрберсе 80–140 мм калынлыктагы корыч боҗра аша борауланган. Бу тишекләрнең сыйфаты — аларның диаметрының консистенциясе, турылыгы һәм эчке өслеге — гранула сыйфатын турыдан-туры билгели.
Кул белән яки ярым автоматик җиһазларда гадәти бормалы бораулау ысулларын кулланучы тәэмин итүчеләр гадәттә 3,2–6,3 мкм диапазонында өслек тигезсезлеге (Ra) булган тишекләр ясыйлар. Киресенчә, югары басымлы суыткыч белән CNC тирән тишек бораулау кулланучы җитештерүчеләр - BTA (Boring and Trepanning Association) яки корал белән бораулау коралларын кулланып - Ra кыйммәтләрен 1,6 мкм дан түбәнрәккә җиткерә алалар, тишек диаметрына түземлелек ±0,05 мм эчендә.
Беларусь фабрикасының бәяләү төркеме ике потенциаль тәэмин итүчегә барды һәм тагын өчесенең техник документларын карап чыкты. Зурайту вакытында мөһим аерма күренде: CNC белән борауланган тишекләрдә бер нокталы кисү белән туры килә торган бердәм, әйләнә-тирә корал билгеләре күрсәтелде; гадәти борауланган тишекләрдә кисәкләрнең тутырылуын һәм бораулау юлында йөрүен күрсәтүче тигез булмаган, ертылган өслекләр күренде.
2.3 Hongyang азык җиһазларын сайлау
Дүрт айлык бәяләү процессыннан соң, тегермән Liyang Hongyang Feed Machinery Co., Ltd. компаниясен боҗралы гранул тегермәне белән тәэмин итүче итеп сайлады. Карар өч нәтиҗәгә нигезләнеп кабул ителде:
- Hongyang компаниясе югары басымлы суыткыч сыекчасы белән тәэмин итүче CNC тирән тишек бораулау станокларын куллана, бу тишек өслеген конкурент тәэмин итүчеләргә караганда чагыштырмача шомарак һәм чагыштырмача арзанрак бәядә эшкәртүгә мөмкинлек бирә.
- Компаниянең һәр боҗралы штамп өчен җентекле материал сертификатларын (корыч заводы сынау отчетлары) һәм катылык бүленеше карталарын бирергә әзер булуы — заводның сыйфатны тәэмин итү төркеменең ЕАЭС TR CU 010/2011 техник регламентына каршы килә алуын раслый торган документлар.
- Сату алды инженерлык процессы: тегермәннең чимал профилен алганнан соң ике атна эчендә (җирле бодай һәм арпа импортланган соя оны белән кушылган, гадәти дымлылык 13–15%), Хонгянның техник командасы бройлер башлангыч формуласы өчен 1:9 һәм финишер өчен 1:10 кысу нисбәтен тәкъдим итте, бу чагыштырма җайланмалардан алынган белешмә мәгълүматлары белән расланды.
3. Җиһазларны конфигурацияләү һәм урнаштыру
Тегермән бер SZLH420 боҗралы штамплы гранул тегермәне (110 кВт төп двигатель, редукторлы) тирәсендә төзелгән тулы грануллау секциясенә заказ бирде. Заказга түбәндәгеләр керде:
- Ике дат басмас корыч боҗралы штамп (X46Cr13 / 4Cr13 маркасы): берсенең тишек диаметры 3,0 мм һәм бройлер башлангыч ризыгы өчен 1:9 кысу коэффициенты, ә икенчесенең бройлер финишер ризыгы өчен 3,5 мм тишекләре һәм 1:10 кысу коэффициенты бар.
- Герметик подшипниклар белән бер запас роликлар җыелмасы.
- 150–180 секунд тоту вакыты булган ике катламлы кондиционер, 10 т/сәг җитештерүчәнлектә 30% тан артык крахмалның желатинлашуына ирешү өчен эшләнгән.
- Каршы агымлы суыткыч (SKLN6 моделе) һәм әйләндергеч градирлау элгече.
Җиһазлар Кытай-Европа тимер юл экспрессы аша Минск шәһәренә җибәрелде, анда коррозиягә каршы төргәк һәм бәрелүгә чыдам тартмалар 7500 км озынлыктагы тимер юл сәяхәте өчен билгеләнгән. Монтажлау эшләре Хонгян инженерлары һәм заводның техник хезмәт күрсәтү персоналының уртак командасы тарафыннан биш атна эчендә тәмамланды, ә 2025 елның февралендә эшләтеп җибәрү эшләре башкарылды.
Беренче җитештерү этабында ук эшләтеп җибәрү мәгълүматлары проект таләпләренә туры килде:
- Өтештерүчәнлеге: 92% мотор йөкләнешендә 10,3 т/сәг (номиналь: 10–12 т/сәг)
- Кондиционерның чыгару температурасы: 86–89 °C
- Пеллетның чыдамлылык индексы (PDI): бройлер башлангыч составында 95,4%
- Энергиянең чагыштырмача кулланылышы: 41,8 кВт/т
4. Операция нәтиҗәләре: Алты айлык җитештерү мәгълүматлары
Алты айлык өзлексез җитештерүдән соң (2025 елның март-август айлары), фабриканың сыйфат контроле язмалары түбәндәгеләрне күрсәтте:
| Параметр | Иске линия (алдан яңарту) | Яңа Хунъян линиясе | Яхшырту |
|—|—|—|—|
| Уртача PDI (бройлер башлангычы) | 87,5% | 95,8% | +8,3 п.п. |
| Уртача PDI (бройлерны тәмамлау) | 88.2% | 96.1% | +7.9 pp |
| Сушма энергия (кВт/т) | 48.2 | 41.6 | -13.7% |
| Штампның хезмәт итү вакыты (сәгать) | 550–620 | 950+ (дәвам итә) | +55%+ |
| Штрафларны кайтару күрсәткече (эшләү күләменең %) | 8,1% | 3,2% | -60,5% |
| Грунт формалашу тизлеге | 90,3% | ≥96% | +5,7 pp |
Штрафларны кире кайтару күрсәткече генә дә - 8,1% тан 3,2% ка кадәр - эшкәртелгән һәр 100 тонна пюре өчен тегермән аларны кабат эшкәртү урынына якынча 5 тонна сатуга яраклы гранула алган дигән сүз. Уртача бройлер азыгын сату бәясе һәм еллык җитештерү күләме якынча 60 000 тонна булганда, бу яхшыру фабриканың эш маржасына зур өлеш кертте.
4.1 Азык сыйфатының бройлерларның эшчәнлегенә йогынтысы
Тегермәннең интеграцияләнгән бройлер операциясе түбәндәге йогынтыларны күрсәтте:
- Азыкны әйләндерү коэффициенты (FCR) алты үсеш циклы эчендә 1,72 дән 1,66 га кадәр яхшырды, диетолог бу кимүне өлешчә гранула фрагментациясенең кимүе һәм өлешчә формуланы камилләштерүнең дәвам итүе белән бәйләде.
- Кошларның сую авырлыгындагы бердәмлеге артты, азык куллануның тотрыклырак булуы белән туры китереп, тән авырлыгындагы үзгәрү коэффициенты 10,5% тан 8,3% ка кадәр кимеде.
- Табада ашатучы җайланмаларда азык әрәм итү күзгә күренерлек кимеде; яңарту чоры белән чагыштырганда, участоктагы күзәтүләр азыкның таралуын якынча 30% ка кимрәк теркәде.
5. "Өлгергән тишек ясау технологиясе" гамәлдә нәрсә аңлата
Беларусь фабрикасы тәҗрибәсе, техник мәгълүматлар битендәге техник спецификацияләрдән тыш, өлгергән боҗралы штамплар җитештерүнең эксплуатация ягыннан нинди булуын күрсәтә.
5.1 Шрифтлар арасындагы тотрыклылык
2025 елның августында фабрика үзенең беренче алмаштыргыч боҗралы штампка заказ биргәч, сыйфат контроле төркеме яңа штампны бройлер стартерының бер үк формуласын һәм машина көйләүләрен кулланып, башлангыч куллану штамп белән чагыштырды. Ике штамп арасындагы PDI аермасы 0,3 процент пункт тәшкил итте - үлчәү билгесезлеге чикләрендә - бу Hongyang җитештерү процессының җитештерү масштабында кабатланырлык булуын раслады.
5.2 Фаразланырлык тузу үрнәкләре
Баштагы куллануга тапшыру штампында, 950+ сәгать эшләгәннән соң, барлык тишек диаметрларында да бертигез тузу күзәтелде, диаметрның максималь артуы үзәк полосада 0,12 мм һәм кырыйларында 0,09 мм тәшкил итте. Бу бердәмлек - вакуум белән сүндерү аша ирешелгән материалның даими катылыгының турыдан-туры нәтиҗәсе - штампны локаль тузу аркасында вакытыннан алда алыштыру урынына тулы җитештерү кампаниясе өчен кулланырга мөмкинлек бирде.
5.3 Ышанычлы документлар
Һәр китерелгән штамп өчен Хонгян түбәндәгеләрне тәэмин итте:
- X46Cr13 маркасын һәм химик составын раслаучы корыч заводыннан материал сертификаты.
- Калып өслегенең 12 ноктасында Роквелл катылыгы (HRC) үлчәүләрен күрсәтүче катылык бүленеше картасы. Фабриканың үз тикшерү сынаулары күрсәтүчеләр хәбәр иткән күрсәткечләрнең ±1 HRC эчендә булуын раслады.
- Тишек диаметры, адымы һәм каршы чокыр геометриясе өчен үлчәм тикшерү отчетлары.
Бу документлар пакеты формальлек кенә түгел иде. Ул заводның сыйфатны тәэмин итү командасына 2025 елның июнендә Беларусь Стандартлаштыру буенча дәүләт комитеты тарафыннан планлаштырылган аудит вакытында ЕАЭС техник регламентларына туры килүен күрсәтергә мөмкинлек бирде.
6. Тәэмин итүчеләр карашы: Хунъянның ЕАЭБ базарларына карашы
Тәэмин итүчеләр ягыннан, Hongyang Feed Machinery компаниясенең Беларусь базары белән хезмәттәшлеге ЕАЭС клиентларына хезмәт күрсәтүгә киңрәк якын килүне чагылдыра. 2006 елда Кытайның терлек азыгы техникасы җитештерү буенча танылган үзәге булган Цзянсу провинциясенең Лян шәһәрендә оешкан компания җиһазларны 15тән артык илгә, шул исәптән Россия, Вьетнам, Филиппиннар, Индонезия, Пакистан, Мисыр һәм Сенегалга экспортлаган.
Аерым алганда, Евразия икътисади форумы базарлары өчен Хунъян түбәндәгеләрне эшләде:
- ТР КУ 010/2011 (техника куркынычсызлыгы) һәм ТР КУ 004/2011 (түбән вольтлы җиһазлар куркынычсызлыгы) белән туры китерелгән техник документлар пакеты.
- ГОСТ-В сертификацияләү ярдәме белән эшләү тәҗрибәсе, шул исәптән рус яки инглиз телләрендә EAC декларацияләре һәм техник паспортлар проектлары.
- Кытай-Европа тимер юл экспрессы йөкләре өчен логистик мөмкинлекләр, трансконтиненталь тимер юл транспортының температура экстремальләренә һәм эшкәртү шартларына әзерләнгән җиһазлар.
- Сатудан соңгы модель, ул урында инженер җибәрүне (гадәттә ЕАЭС юнәлешләре өчен 15 эш көне эчендә) видеошалтырату һәм тиз хәбәрләшү аша дистанцион ярдәм белән берләштерә.
Беларусь тегермәне өчен бу өченче айда пар басымында кечкенә тирбәнешләр килеп чыккач, Хонгянның техник төркеме төп сәбәпне - тегермәннең пар коллекторы өчен кечкенә булган кондиционерның аскы агымындагы конденсат тоткынлыгын - тегермәннең WhatsApp хәбәрен һәм пар басымы журналын алганнан соң бер сәгать эчендә ачыклаган дигәнне аңлата.
7. Йомгаклау
Беларусь бройлер азык заводының сатып алу тәҗрибәсе күрсәткәнчә, боҗралы штамп ясау технологиясе абстракт җитештерү детале түгел - ул коммерция азык җитештерүдә гранула сыйфатын, энергия нәтиҗәлелеген һәм штампның хезмәт итү вакытын билгеләүче иң мөһим фактор.
Уңышлы нәтиҗәгә өч фактор йогынты ясады:
- Маркетинг таләпләренә караганда, үлчәнә алырлык җитештерү сыйфатына - тишек өслегенең эшкәртелүенә, катылыкның бердәмлегенә һәм документациягә - өстенлек бирүче техник яктан катгый тәэмин итүче бәяләү процессы.
- Hongyang Feed Machinery компаниясе белән тәэмин итүче, аның CNC тирән скважина бораулау, вакуум-җылылык эшкәртү һәм куллану өчен махсус штамп конструкциясенә инвестицияләре җитештерү масштабында тотрыклы, кабатланырлык сыйфат бирә.
- Җиһазларны аерым машиналар җыелмасы түгел, ә интегральләштерелгән гранула системасы буларак караган эшкә кую процессы, кондиционерны тоту вакыты һәм штамп спецификациясе тегермәннең конкрет чимал профиленә туры килә.
Беларусиядәге һәм киңрәк ЕАЭС төбәгендәге азык фабрикалары өчен сабак ачык: боҗралы гранул тегермәнен бәяләгәндә, тишекләрне күрсәтергә сорагыз. Аларның ничек борауланганын, сыйфаты ничек тикшерелгәнен һәм тәэмин итүче унынчы штампта беренчесендәге кебек үк сыйфат бирә аламы дип сорагыз. Җаваплар сезгә гранул сыйфаты турында теләсә нинди брошюрадан да күбрәк мәгълүмат бирәчәк.
Сылтамалар
1. Беларусь Республикасының Милли статистика комитеты. “2025 елда барлык төр хуҗалыкларда терлек һәм кош-корт саны, шулай ук терлекчелек продукциясе җитештерү.” Белстат, 2026.
2. Беларусь Республикасы Авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министрлыгы. 2024 елга терлекчелек җитештерү фаразы. BELTA хәбәр иткәнчә, 2024 елның феврале.
3. Беларусь Республикасы Президенты. Кошчылык тармагын үстерү буенча милли конференция, Солигорск, 2024 елның октябре. БелТА хәбәр итә.
4. ЕАЭС техник регламентлары: ТР КУ 010/2011 (техника куркынычсызлыгы), ТР КУ 004/2011 (түбән вольтлы җиһазлар куркынычсызлыгы).
5. Liyang Hongyang Feed Machinery Co., Ltd. Продукциянең техник документлары һәм боҗралы штамп сыйфатын контрольдә тоту спецификацияләре.
6. Амера, А.М. һ.б. “Азык кисәкчәләре зурлыгы: кош-кортның ашкайнатуына һәм эшчәнлегенә йогынтысы.” World's Poultry Science Journal, 63(3), 2007.
7. Томас, М., һ.б. “Төмләтелгән терлек азыгының физик сыйфаты.” Хайваннар азыклары фәне һәм технологияләре, 70(3), 1998.
Бастырылган вакыты: 2026 елның 27 мае
