Ил: Монголия
Клиент төре: Уртача зурлыктагы ит юнәлешле мөгезле эре терлек һәм сарык асрау мәйданчыгы (8500 баш мөгезле эре терлек, 12000 сарык, асрау мәйданчыгы тулысынча эшли)
Азык төре: Кыек киптергечле тулы азык гранулалары (арпа-бодай кәбеге-печән-рапс оны нигезендә)
Җиһазлар: Hongyang HYPM-508 озынайтылган ике катламлы кондиционер белән боҗралы гранул тегермәне, SFSP чүкеч тегермәне, ике валы калаклы миксер, каршы агымлы суыткыч
Еллык азык күләме: 22,000 тонна
Төп нәтиҗә: PDI 86,2% тан 94,6% ка кадәр яхшырды; кышкы көндәлек авырлык артуы 15% ка артты (мөгезле эре терлекләр өчен көненә 0,72 дән 0,83 кг га кадәр); еллык азык чыгымнары якынча 87 миллион сум экономияләнде
Фон
Монголиянең терлекчелек секторы милли икътисадның нигезе булып тора, 2023 елга көтү саны 64,7 миллион башка җиткән, алар, нигездә, илнең 112 миллион гектар көтүлек җирендә традицион ирекле көтүлекләр ярдәмендә идарә ителә. Ләкин бу киң система структураль басымның артуына дучар була. Азия үсеш банкы көтүлекләрнең деградациясенең төп сәбәпләре буларак артык көтү һәм климат үзгәрешен билгеләде, барлык төбәкләрдә дә көтү күләменең йөк күтәрү сыйдырышлыгыннан артып китүен билгеләп үтте - көнбатышта 106% тан Улан-Батор коридорында тотрыксыз 2672% ка кадәр. Азия үсеш банкы докладында Монголиянең терлекчелек секторы "җитештерүче һәм үрчетүче" системасы түгел, ә "кулланучы һәм саклаучы" моделе буенча эшли дип сурәтләнгән, көтүчеләр хайваннар санын баш санына продуктлылыкка игътибар итмичә, акча җыю формасы буларак карыйлар.
"Дзуд" күренеше - коры җәйләрдән соң каты кышлар, тирән кар, боз катламы һәм -40°C тан түбән төшү белән характерлана - климат үзгәреше вакытында ешрак очрый башлады. 2000 һәм 2023 еллар арасында Монголиядә алты зур дзуд вакыйгасы булды. 2023-2024 еллар кышы гына да 5,9 миллион баштан артык терлек югалтуына китерде, бу исә өстәмә тукландыру җитмәү сәбәпле кышка начар хәлдә кергән хайваннар арасында тупланган. Монголиянең 2050 елга кадәрге үсеш стратегиясендә "терлекләрнең гомуми саныннан гомуми продуктлылыкка күчү"гә ачыктан-ачык өстенлек бирелә, 1 нче этап (2021-2030) заманча азык җитештерүне төп максат итеп куя.
Улан-Батордан якынча 120 километр көньяк-көнбатышта урнашкан Төв провинциясендәге урта зурлыктагы комплекслы терлек азыгы мәйданчыгы бу күчешнең кичектергесезлеген таныды. Операция 8500 ит сыеры һәм 12000 сарыкны берләштерелгән көтүлек-төзәтү моделендә тотты, печәнне 170 000 гектарга бүлеп бирелгән кышкы көтүлектән алды. 2023-2024 еллардагы җәдзу югалтуларыннан соң, җитәкчелек төркеме печән генә кышкы өстәмә тукландыруга таянуның инде мөмкин түгел дигән нәтиҗәгә килде. Алар Монголия кышында, әйләнә-тирә мохит температурасы даими рәвештә -30°C кадәр төшкәндә һәм кайвакыт -40°C кадәр җиткәндә, ышанычлы эшли алырлык катнаш азык гранулалары җитештерү корылмасын булдырырга тырыштылар.
Чакыру
Элегрәк терлекләрне кышлату өчен, сугару мәйданчыгы, арпа һәм бодай кебеге белән тулыландырылган җирле үлән печәне белән азыкландырган, аларны көненә ике тапкыр трактор ашаткычлары ярдәмендә кул белән тараткан. Бер-берсе белән бәйләнгән өч проблема гранулалаштыруга инвестицияләр кертү карарын кабул итәргә этәргеч бирде:
Сезонлы авырлык кимүе. 2022-2023 һәм 2023-2024 кышкы чорларындагы эчке язмалар күрсәткәнчә, биш айлык салкын чорда (ноябрьдән мартка кадәр) көненә уртача 180-220 грамм авырлык кимү күзәтелә. Кышка 380-420 кг авырлык белән кергән терлекләр, гадәттә, апрельдә 340-370 кг авырлыкта чыга - һәр терлектән 40-50 кг чиста югалту, бу сыер ите бәяләре буенча баш санына якынча 320,000-400,000 сум күләмендә югалган бәя дигән сүз.
Азык әрәмлеге. Җилле дала шартларында печән һәм бөртекле азык бирү 25-30% әрәм итүгә китерде, чөнки ашар алдыннан җиңел кисәкчәләр азык мәйданнары буйлап очып үтте. Сарыклар аеруча зыян күрделәр, вак арпа бөртекләре кар катламына эләкте һәм көтү өчен мөмкин түгел иде.
Өстәмә азык сыйфаты тотрыксыз. Операция 2023 елның кышында Улан-Батор янындагы тегермәннән катнаш азык сатып алуны сынап караган, ләкин гранулаларның ныклыгы тотрыксыз булган. Сатып алынган партияләрнең лаборатория анализы гранулаларның ныклыгы индексы (PDI) күрсәткечләренең 83% тан 88% ка кадәр тирбәлүен күрсәткән. 120 километрдан артык өлешчә асфальтланган һәм вак ташлы юллар - начар кондицияле гранулаларны җимерүче туңу температурасы белән бергә - азыкландыру урынындагы вак азыкларның авырлыгы килгәндә даими рәвештә 18% тан артып китүенә китергән.
Ветеринария төркеме кабатланучы күренешне теркәде: вак кисәкчәләрне күбрәк кулланучы эре терлекләрдә карын ацидозы ешлыгы артты, бу, мөгаен, гадәти карын агызуны читләтеп үтүче вак углевод кисәкчәләренең тиз ферментациясе аркасында килеп чыкты. Бу күзәтү карын ацидозы буенча үткәрелгән тикшеренүләр белән туры килә, алар гранулаларның бөтенлеге азыкландыру мәйданындагы эре терлекләрнең сәламәтлегенә турыдан-туры йогынты ясый дип күрсәтә.
Гоньян чишелеше
2025 елның августында Liyang Hongyang Feed Machinery Co., Ltd. компаниясе HYPM-508 боҗралы гранул тегермәне нигезендә урнашкан тулы грануллау линиясен тапшырып, файдалануга тапшырды, ул түбәндәгечә җиһазландырылган:
Пеллет тегермәне: HYPM-508, 132 кВт төп двигатель, эчке диаметры 508 мм боҗралы калибр
Боҗралы калибр: X46Cr13 дат басмас корыч, HRC 54-56 га кадәр вакуумда чыныктырылган, тишек диаметры 6,0 мм, кысу коэффициенты 1:8,5
Кондиционерлау системасы: Пар изоляциясе белән киңәйтелгән ике катламлы кондиционер (тоту вакыты 55-70 секунд, штамп керү урынында ышкылу температурасы 75-80°C)
Ярдәмче җиһазлар: Hongyang SFSP чүкеч тегермәне (90 кВт, 3,0 мм экран), ике валы калаклы миксер (1000 кг/партия), изоляцияләнгән һава керү җайланмасы белән каршы агымлы суыткыч
Проект җитештерүчәнлеге: киптерүче хайваннар өчен тулы азык белән сәгатенә 4,0-4,5 тонна
Кышкы эшнең уңышлы булуы өчен өч инженерлык карары бик мөһим булып чыкты:
Салкын климатлы кондиционерлау дизайны. Монголия кышлары җылытылмаган силосларда сакланган бөртекнең ашату вакытында -25°C яки аннан да түбәнрәк температурага җитүен аңлата. 20-30 секунд тотыла торган стандарт бер катламлы кондиционерлар туңдырылган пюрены желатинлаштыру температурасына кадәр җиткерә алмый. Хонгянның инженерлар төркеме 55-70 секунд нәтиҗәле тоту вакыты һәм 5,0 барда пар инъекциясе белән киңәйтелгән ике катламлы кондиционер билгеләделәр - бу уртача климатта кулланыла торган гадәти 3,5-4,0 бардан югарырак. Кондиционер тышлыгы 50 мм минераль мамык изоляциясе белән төрелгән һәм җылылык югалтуны минимальләштерү өчен гальванизацияләнгән корыч белән капланган. -28°C мохиттә эшләтеп җибәрү сынаулары вакытында система штамп керү урынында 75-80°C пюре температурасына ирешә, бу йод буяу сынаулары белән расланганча, крахмалның желатинлаштыру тизлеген 35-38% ка җиткерә.
Кыексыман хайваннар диетасы өчен боҗралы штамплы кысу коэффициентын оптимальләштерү. Операциянең азык формуласы - 35% арпа, 20% бодай кәбеге, 25% җирле үлән печәне (3,0 мм га кадәр тартылган), 15% рапс оны, 5% минераль-витамин премиксы - катлаулы гранула профилен күрсәтте. Печән һәм кәбектен алынган югары клетчатка табигый бәйләнешне киметә, ә киексыман хайваннар туклануы өчен яраклы эре тарту (1,5-2,5 мм) вак тартылган кош диеталары белән чагыштырганда крахмалның желатинлашуы өчен азрак өслек мәйданы бирә. Хонгянның куллану төркеме чын кышкы формула белән дүрт көнлек урында сынау үткәрде, 1:7, 1:8,5 һәм 1:10 кысу коэффициентларын сынап карады. 1:8,5 нисбәте — 51 мм эффектив компрессия озынлыгы булган 6,0 мм калибр кулланып — оптималь балансны тәэмин итте: PDI 94,6% тәшкил итте (Холмен ысулы, кышкы ташу шартларын симуляцияләү өчен -30°C температурада 24 сәгать туңдырганнан соң сыналган), гранула тегермәне моторында чагыштырма энергия куллану 22,4 кВт/т. тәшкил итте. 1:10 нисбәте PDIны бераз гына 95,8% ка кадәр арттырды, ләкин чагыштырма энергияне 27,1 кВт/т ка кадәр күтәрде, бу операциянең дизель-генератор энергия чыгымнары структурасы кабул итә алмаган 21% ка арту. 1:7 нисбәте операциянең 90% минималь максатыннан түбәнрәк, PDI нибары 89,3% тәшкил итте.
Туңуга чыдам калыпны алдан җылыту процедурасы. Һәр кышкы җитештерү сменасы алдыннан, боҗралы калып һәм роликлар тегермәнне йөкләнешсез эшләтеп, кондиционер аша пар агып, 25-30 минут дәвамында эшләтеп, беренче тапкыр пюре кертү алдыннан калып температурасын 28-32°C кадәр күтәреп, алдан җылытылды. Бу процедура - Хонгян инженерлары һәм азыкландыру мәйданының техник хезмәт күрсәтү төркеме тарафыннан берлектә эшләнгән монгол телендәге стандарт эш процедурасында (SOP) документлаштырылган - проектны карау этабында куркыныч дип табылган салкын старт калып тыгылу очракларын бетерде.
Нәтиҗәләр
Унике ай эшләгәннән соң, шул исәптән тулы кышкы циклны да кертеп (2025 елның ноябреннән 2026 елның мартына кадәр), азык-төлек мәйданчыгының эчке җитештерү һәм ветеринария язмаларында түбәндәгеләр теркәлгән:
Хунъянга кадәрге (2023-2024 кыш) һәм Хунъяннан соңгы (2025-2026 кыш) метрик үзгәреш
— — — — —
Пеллетның чыдамлылык индексы (PDI) 86,2% (сатып алынган азык) 94,6% (урынында) +8,4 балл
Йорттагы азык өчен штрафлар 18,3% 5,1% -13,2 балл
Терлекләрнең кышкы көндәлек артымы -0,18 кг/көн (югалту) +0,83 кг/көн (арту) +1,01 кг/көн чиста
Сарыкларның кышкы көндәлек артымы -0,06 кг/көн (югалту) +0,19 кг/көн (арту) +0,25 кг/көн чиста
Азыкның әрәм булу дәрәҗәсе 27% 6% -21 балл
Пеллет тегермәне өчен чагыштырма энергия — 22,4 кВт/сәг/тонна —
Боҗралы калибрның эшләү вакыты — 7200 тонна (дәвам итә) —
Еллык азык бәясе (22,000 т) 3,41 миллиард сум 3,32 миллиард сум - 87 миллион сум
Кышкы авырлыкны киметүдән кышкы авырлыкны арттыруга күчү икътисади яктан иң әһәмиятле нәтиҗә булып тора. Терлекләр өчен генә дә, 150 кышкы көн эчендә көненә 0,18 кг югалтудан 0,83 кг арттыруга күчү баш санына якынча 151 кг чиста яхшыруны күрсәтә - бу 2026 елның апрелендәге сыер итенең күпләп сату бәяләре буенча һәр терлеккә якынча 1,2 миллион сумлык өстәмә товар авырлыгына тиң. 8500 эре мөгезле терлектә еллык керем 10 миллиард сумнан артып китә дип фаразлана.
Азык исрафын 27% тан 6% ка кадәр киметү - 21 процентка яхшыру - еллык 87 миллион сумлык азык чыгымнарын киметүнең зур өлешен тәшкил итә. Гранул формасы ачык басуда печән һәм ашлык белән туендыру белән бәйле җил югалту проблемасын бетерде, ә ныклыкның яхшыруы гранулларның механик шнек белән бүлү һәм туңдыру шартларында саклануын тәэмин итте.
Боҗралы штамп 2026 елның июненә кадәр 7200 тонна җитештерүчәнлекне тәмамлады һәм эксплуатациядә калды, айлык тикшерүләр вакытында стволның тузу үлчәүләре Hongyang компаниясенең 8500-9000 тонна күләмендәге фаразланган алыштыру чигенә туры килә торган бердәм тузу үрнәкләрен күрсәтте - бу компаниянең Эстониядәге салкын климат буенча белешмә эшендә документлаштырылган күрсәткечләргә туры килә.
Клиентларның фикере
Мал азыгы белән тәэмин итү мәйданчыгы эшчәнлеге менеджеры Батбаяр Ганболд 2026 елның июнендәге күзәтүендә проект турында болай дип фикер йөртә:
"Без Кытай, Европа һәм Россия тәэмин итүчеләреннән җиһазлар карадык. Хонгян техник әзерлек буенча җиңде. Аларның инженерлары без контракт төзегәнче бер атна эшләделәр, арпаның дымлылыгын үлчәделәр, печән тарту үзенчәлекләрен тикшерделәр һәм соңгы биш елдагы кышкы температура язмаларын анализладылар. Алар безнең чимал һәм климат өчен махсус исәпләнгән боҗралы штампның кысылу коэффициенты һәм кондиционерлау спецификациясе белән кайттылар - каталог тәкъдиме түгел. Башка бер генә тәэмин итүче дә мондый дәрәҗәдәге өй эшен эшләмәде."
Ганболд 2023-2024 еллардагы коры чорда 6,2% ка җиткән мал азыгы фермасының кышкы үлем күрсәткече 2025-2026 елларда 1,7% ка кадәр төшкәнен билгеләп үтте, бу күрсәткеч, нигездә, гранулалы тулы азык белән терлекләрнең яхшырак гәүдә торышын саклап калу белән бәйле. Ул шулай ук матдәләр паркының үзенең әзерләү куәтен 2000 башка арттырганын һәм Хонгянь фермасын Селенге провинциясендәге шундый ук кышкы азык белән бәйле проблемалар белән очрашкан күрше предприятиегә тәкъдим иткәнен өстәде.
Йомгак
Төв провинциясе мисалы күрсәткәнчә, тиешенчә эшләнгән боҗралы калем технологиясе белән катнаш азык гранулалары Монголиянең экстремаль континенталь климатында кышкы терлекчелекне идарә итүне төптән үзгәртә ала. Хонгянгның HYPM-508 җайланмасы алты кыш рәттән әйләнә-тирә мохит температурасы -35°C га җиткәндә тотрыклы, югары чыдамлы киптергечле азык гранулалары белән тәэмин итте, бу операциягә сезонлы авырлыкны югалтуны даими авырлык артуына әйләндерергә мөмкинлек бирде. Уңышның өч техник баганасы - туңдырылган чимал өчен киңәйтелгән кондиционерлау, югары клетчаткалы киптергечле азыклар өчен төгәл компрессия коэффициентын туры китерү һәм туңуга чыдам эш процедуралары - 2050 Визенциясе кысаларында Монголиянең киңрәк азык секторын модернизацияләү өчен кабатланырлык белешмә булып тора.
Бу очрак шулай ук терлекчелек икътисадын үстерүдә азык җиһазлары сатып алу өчен киңрәк сабакны күрсәтә: куллану инженериясенең кыйммәте каталог спецификацияләреннән артып китә. Монголиянең катнаш азык базары үскән саен - 6Wresearch фаразлавынча, сектор 2031 елга кадәр тотрыклы рәвештә үсәчәк, бу хөкүмәтнең интенсив җитештерү өчен сәясәт стимуллары белән бәйле - урында формула анализына һәм климатка бәйле инженериягә инвестиция салучы җиһазлар белән тәэмин итүчеләр илнең киң көтүлектән нәтиҗәле, чыдам азыкландыру системаларына күчүен хуплау өчен иң яхшы позициядә булачаклар.
Бастырылган вакыты: 2026 елның 27 июне
